Hardshell – GearGuide

gearlimits-theta-svx-jacketEen hardshell is een wind en waterdichte jas of broek, vervaardigd van materiaal dat ervoor zorgt dat er een luchtlaag tussen je lichaam en jas ontstaat. Deze laag houdt de jas op een constante temperatuur. Tegelijkertijd zorgt het materiaal voor de afvoer van transpiratievocht. Deze eigenschappen maakt dat dit type jassen zeer gewild is bij outdoor en action sporters.

Afbeelding: Arc’teryx Theta SVX Hardshell

Ondanks dat hardshells niet specifiek voor de wintersport zijn ontwikkeld en niet over een isolatielaag beschikken, zijn ze wel degelijk geschikt voor alpineskiën en snowboarden. De afgelopen jaren hebben veel high-end merken ook specifieke lijnen van deze “technische” jassen en broeken ontwikkeld specifiek voor wintersport. Voor wintersporten draag je hardshells altijd in combinatie met andere kleding lagen. Minimaal een baselayer en een midlayer. Deze kleding lagen zijn er in veel materiaal varianten – van polyester tot merinowool – en in verschillende diktes. Het voordeel van deze drielagen wijze van kleden is dat je je kleding kunt aanpassen aan de omstandigheden en dat je deze kledingstukken ook buiten het wintersportseizoen afzonderlijk van elkaar kunt dragen.

Onderwerpen in deze GearGuide:

  • Technologie
  • Soorten
  • Kiezen
  • Onderhoud

Technologie

Zelfs bij een wandeling in een gematigd tempo transpireert je lichaam. Dit transpiratievocht verdampt waardoor er warmte aan je lichaam wordt onttrokken. Deze waterdamp moet afgevoerd worden zodat het transpiratieproces door kan gaan. Zou de lucht om je huid bij flinke inspanning verzadigd raken met waterdamp dan stokt dit proces; het lichaam gaat nog heviger zweten maar raakt z’n warmte niet kwijt met als gevolg dat jij het benauwd krijgt.

gearlimits-gearguide-werking-hardshellDe mate waarin een jas transpiratiedamp doorlaat, wordt ook wel het ademend vermogen genoemd. Verantwoordelijk hiervoor is een geavanceerd membraan, een soort folie dat onder de uitenlaag zit. Er zijn verschillende soorten membranen. Het meeste gebruikte (bv door Gore-Tex) is een microporeus membraan, met miljoenen microscopisch kleine openingen per vierkante centimeter. De microporien zijn zo klein dat waterdamp er wel doorheen kan, maar waterdruppels niet.

Op het moment dat de luchtdruk aan de buitenzijde van de jas lager is dan aan de binnenzijde zal lucht met waterdamp naar buiten worden ‘gezogen’. Hiervan is bijvoorbeeld sprake als het aan de binnenzijde van de jas duidelijk warmer is dan er buiten. Ook kan het zijn dat er lucht met snelheid langs de jas stroomt waardoor een lichte onderdruk ontstaat.

Een ander soort membraan is het zogenaamde hydrofiele membraan (bv Dermizax). Dit bestaat uit gestapelde moleculen die gaan bewegen naarmate het materiaal warmer wordt (bv doordat je lichaamstemperatuur stijgt). Gevolg is dat de moleculen steeds harder gaan bewegen en het vocht steeds sneller weg transporteren.

Dit membraan wordt aan een bovenstof/ buitenstof gelamineerd, onder warmte werking aan elkaar vast ‘gelast’ zodat een sterk weefsel/ laminaat ontstaat waarvan de jas kan worden vervaardigd.

Het is goed om je te realiseren dat er altijd situaties zullen zijn waarbij zelfs een hardshell geen wonderen kan verrichten. Dit geldt voor tropisch warme- en vochtige omgevingen, maar ook dichter bij huis: als je een taaie tocht onderneemt, zal je lichaam keihard moeten werken om je lichaamstemperatuur op orde te houden. Als je hierdoor hevig transpireert is zelfs de meest geavanceerde technisch jas niet in staat om je droog en comfortabel te houden.

Tot slot is de hardshell qua ademend vermogen net zo goed als de andere lagen die je draagt. Omdat de drie lagen transpiratie vocht (en dus warmte) aan elkaar doorgeven, moet ook je base-layer en midlayer daartoe in staat zijn. Als je bijvoorbeeld een katoenen shirt direct op je huid draagt, ben je, ondanks je dure technische jas, alsnog het haasje. Katoen had vocht vast als een malle, je raakt oververhit, je wordt nat, en als je rust neemt koel je af en ben je nat en koud.

Waterafstotend Vermogen (Durable Water Repellency)

Een goed waterdicht hardshell is ondoordringbaar voor regendruppels. Dat ligt enerzijds aan het membraan, waarvan de porien (bij microporeuze membranen) te klein zijn om waterdruppels door te laten. Anderzijds worden hardshells (en ook ander materiaal) vaak nog behandeld met een DWR (Durable Water Repelletn) coating. De natuurkunde hierachter is dat de DWR coating in de vezels van de buitenstof dringt, de oppervlakte spanning hiervan verhoogt zodat de waterdruppels niet geabsorbeerd worden door de stof maar door de onderlinge aantrekkingskracht van watermoleculen (cohesiekrachten) kleine en grotere waterdruppels vormen. Deze druppels rollen eenvoudig van de stof af (afparelend vermogen van een stof). Wat wel goed is om te weten, is dat de milieubelasting van DWR lagen vrij hoog kan liggen. Steeds meer merken kijken naar alternatieven op DWR coatings of milieuvriendelijkere versies ervan.

Een hardshell zul je met enig regelmaat moeten reinigen om de technische kwaliteit van het jack te herstellen. Enerzijds omdat het membraan met stof/ vuil verstopt kan raken, anderzijds omdat het waterafstotende vermogen met regelmaat gerevitaliseerd moet worden. Zou je dit niet doen dan bestaat de kans dat een jas zich uiteindelijk in een regenbui toch volzuigt. Een ander gevolg is dat het membraan de transpiratiedamp niet meer afvoert, waardoor dit aan de binnenzijde condenseert. Je merkt het dus snel genoeg als je te lang heb gewacht met onderhoud omdat je een klam gevoel krijgt tijdens inspanning of zelfs bezweet blijft. Dit kun je dus maar beter voor zijn. Hardshells kun je gewoon wassen in de wasmachine mits je op een aantal zaken let. Lees ook hierover Onderhoud/ Hardshell.  Belangrijk is in ieder geval om nooit reguliere wasmiddelen te gebruiken omdat deze vrijwel altijd de technische kwaliteit van je jas aantasten.

Soorten

In hardshells maken we onderscheid tussen 2-, 2,5- en 3 laags membraanjassen. Bij de 3 laags jassen vormen de buitenstof (of bovenstof), het membraan en een huiddunne voering gezamenlijk 1 laag. Dit zijn zeer stevige jassen met een beperkt gewicht die je kunt gebruiken in situaties waar er veel van een jas wordt gevraagd. Bijvoorbeeld bij bergbeklimmen waar je met bepakking en klimgordel te maken hebt en regelmatig langs een bergwand schuurt. Of als je wilt wandelen door struikgewas en over bospadden waar overhangende scherpe takjes je jas kunnen beschadigen.

Als je dit niet nodig hebt omdat je vooral tijdens dagelijks gebruik of tijdens wandelingen een waterdichte jas nodig hebt, dan heb je aan  2-laags jas genoeg. Dit zijn jacks waarbij de buitenstof en membraan samen 1 laag vormen en er vaak een netstructuur- of zijdezachte taftvoering los in het jack hangt om het membraan voor beschadiging van binnenuit te beschermen.

Bij de 2,5 laags jassen bevindt zich aan de binnenzijde op het membraan een dunne beschermlaag (bij Gore Tex Paclite is dit een Carbon laagje) of een bescherming bijvoorbeeld in de vorm van een wafelvormig raster. Deze producten zijn licht, nemen een klein volume in als bagage, waardoor ze ideaal zijn om mee te nemen als je op pad gaat.

Hoe sterk een jas is wordt bepaald door de kwaliteit van de buitenste stoflaag: Nylon (of polyamide) is slijtvaster dan Polyester. En dan is er ook nog Ripstop constructie: hierbij is de stof verdeeld in kleine vierkantjes door op interval basis (in de regel 5 tot 8 mm) een stevigere, dikkere draad in te weven. De kans dat een kleine beschadiging een grote winkelhaak tot gevolg heeft, wordt hierdoor verminderd. Ripstop is in WWII ontwikkeld voor het vervaardigen van parachutes. Deze techniek wordt ook gebruik ten behoeve van luchtballonnen.

Onderhoud

nikwax-hardshell-productenBij regelmatig gebruik van je hardshell is het van belang deze minimaal twee keer per jaar te wassen om de levensduur en werking te verlengen. Hier zijn verschillende reinigingsmiddeln voor verkrijgbaar (o.a. Granger’s en Nikwax). Dit kan gewoon in de wasmachine maar let er wel op dat je de instructie op het etiket van desbetreffned product goed leest. Vervolgens zul je het waterafstotende vermogen, het DWR (Durable Water Repellency) vermogen na een wasbeurt moeten reactiveren. Vergeet je dit, dan zul je op den duur merken dat de jas minder goed functioneert dan toen je hem net had gekocht.

Afbeelding: Nikwax Tech Wash & Nikwax TX.Direct Wash-In

De meest gemakkelijke methode om het DWR vermogen te herstellen is door de jas in een wasdroger een korte tijd (10-15) min op een matig programma te drogen (keuze synthetisch programma-strijkdroog of indrukken toets ‘lage temperatuur’). Je zult merken dat de jas dan al helemaal droog is en nergens meer vochtig aanvoelt. Voor sommige stoffen geldt dat het ook mogelijk is om een strijkijzer – in combinatie met bijvoorbeeld een vaatdoek als tussenlaag tussen de jas en het strijkijzer –  te gebruiken. Doe dit alleen als je er ervaring mee hebt. Mocht je geen strijkijzer of wasdroger hebben, hang dan de jas in een warme ruimte te drogen.

Als het niet meer lukt om de DWR finish te reactiveren, wat naar mate de jas ouder wordt op enig moment toch onherroepelijk een keer zal gebeuren, is het tijd om een impregneermiddel te gebruiken voor hardshells. Dit houd in dat je na de reiniging nogmaals een wasmachine programma draait, maar met nu het impregneermiddel. Het gebruik van impregneermiddel is eenvoudig en zorgt gegarandeerd voor een goed resultaat. Het is niet aan te raden reguliere wasmiddelen te gebruiken om een waterdichte jas dan wel hardshell te reinigen. De additieven in deze wasmiddelen kunnen de technische eigenschappen maar ook het aanzien van je jas ernstig aantasten. Bleekmiddelen, kleurstoffen, enzymen, aroma’s etc. kunnen reageren met het membraan van je jas waardoor de jas niet meer die functionaliteit biedt waar je bewust voor had gekozen en voor had betaald.

video

Coming up, the 6th edition of the Lausanne Slopestyle

The 6th edition of the Lausanne Slopestyle will take place on July 1st and 2nd in Lausanne, Switzerland. More than 300 participants from all...

Outdoor 2017 Tradeshow – Impressions

It’s been a bit quiet the past few days on GearLimits.com; reason being we have been recovering from a number of extremely intensive days...

MEER GEARGUIDE